Arkadaşlar geçenlerde eski Ramazan dönemlerini düşündüm babam beni inanın çocukluğumda ” Ramazan Etkinlikleri ” kapsamında gerçekleştirilen Karagöz-Hacivat gölge oyunlarına götürürdü. Şimdi artık o dönemlerdeki etkinlikler yok oldu olacak boyutunda. Şimdi ki genç nesil için aslında çok kötü bir şey bu güzellikleri yaşayamamaları. Eminim ki daha Karagöz-Hacivatın ya da gölge Tiyatrosunun ne olduğunu tarihçesini bilmeyen bir çok genç arkadaşım var ve onlar adına çok üzülüyorum çok boş işlerle büyüyorlar. İstedim ki bu blog da Hacivat-Karagöz tarihçesi de olsun birde bilmeyen arkadaşlar içinde bir iki video yayınlayayım.

Karagöz ve Hacivat Gölge Oyunu Tarihi.

Karagöz, bir «gölge oyunu» dur. Bu oyun, deriden kesilmiş birtakım şekillerin (insan, hayvan, bitki, eşya v.b.), arkadan ışık verilerek beyaz bir perde üzerine yansıtılması temeline dayanır. Doğu ülkelerine özgü bir sanat olduğu anlaşılan «gölge oyunu»nun ilkin Çin’den çıktığı söylentisi vardır. Bu Çin söylentisine göre, imparator Wu (hük. m.ö. 140-87), çok sevdiği karısının ölümü üzerine derin bir üzüntüye kapılır; Şav-Wöng adlı bir Çinli, imparatorun üzüntüsünü hafifletmek için, ölen kadının hayalini bir perde arkasından gösterebileceğini söyler; sarayın bir odasına gerdirdiği beyaz bir perdenin arkasından geçirdiği bir kadının perde üzerine düşen gölgesini, ölen kadının hayali diye sunar (m.ö. 121). M.s. XI. yüzyılda yazılmış bir Çin ansiklopedisinde bu olaydan söz edilmekte ve ansiklopedinin yazıldığı çağda gölge oyununun deriden yapılmış şekillerle pazar yerlerinde oynatıldığı belirtilmekte imiş. Batıda bu oyuna «Çin gölgeleri» adı verilmektedir. Bir başka söylentiye göre, gölge oyunu Hint’ten çıkmış, IV., V. yüzyıllarda Cava’ya geçmiştir; Cava’da Wayang adı verilen ve gerek şekilleri, gerek konuları bugüne değin korunan bu oyunlarda Hint efsanelerinin etkisi açıkça görülmekte imiş. Yapılan incelemelerden öğrendiğimize göre, Cava edebiyatında, evren, bir Wayang sahnesine, insanlar ve doğa da Wayang tasvirlerine benzetilmiştir. (more…)